Όχι άλλα ψέμματα … Επιτέλους κάποιος να πιστεύει αυτά που μας λέει!

Just another WordPress.com weblog

Archive for Μαρτίου 2015

Απαντώντας στο δίλημμα: “Πατριωτικός” ή “Μεταρρυθμιστικός” λόγος ;

leave a comment »


[
“Πατριωτικός λόγος”: Ο δημόσιος λόγος ο οποίος αναγνωρίζει την ύπαρξη της ελληνικής ιδιοπροσωπίας και της σχέσης των ατόμων της κοινωνίας μας με αυτήν ως θετικό στοιχείο, επενδύοντας πάνω της.

“Μεταρρυθμιστικός λόγος”: Ο δημόσιος λόγος ο οποίος αναγνωρίζει και προτάσσει  την ανάγκη αλλαγών στο υπάρχον μεταπολιτευτικό μοντέλο.

Σκόπιμα σε αυτό το κείμενο δεν υπάρχουν οι χαρακτηρισμοί “(μη) πατριώτης” και “(μη) μεταρρυθμιστής”, και αυτό για δύο λόγους: Πρώτον γιατί θα πρέπει να υπάρχει διαχωρισμός μεταξύ λόγων και πραγματικών προθέσεων. Από ψεύτες έχουμε εμπειρία, ειδικά στην δημόσια σφαίρα, ειδικά στην Ελλάδα της μεταπολίτευσης. Εντούτοις, καθώς ο δημόσιος λόγος κατευθύνει και καθορίζει τις επιλογές του κόσμου, έχει μία αυτούσια αξία, ανεξάρτητη των προθέσεων, και δόκιμα μπορούμε να επικεντρωθούμε σε αυτόν. Δεύτερον το μόνο που διασφαλίζει έναν παραγωγικό διάλογο είναι η αντιπαράθεση επιχειρημάτων σε επιχειρήματα, λόγου σε λόγο. Οι χαρακτηρισμοί που κατευθύνονται στο πρόσωπο δυσχεραίνουν μάλλον τον διάλογο. Ωστόσο ο καθένας μπορεί να χαρακτηρίζει, με κάποια σχετική τεκμηρίωση, επιχειρήματα και λόγους.
]

Τον τελευταίο καιρό έχω την αίσθηση πως στον δημόσιο λόγο κυριαρχούν δύο ειδών φωνές, υποχρεώνοντας, ίσως και παγιδεύοντας, αρκετό κόσμο να στοιχηθεί πίσω τους.

Από την μία έναν λόγος “πατριωτικός”, που όμως συνάμα αφήνει αρκετά πίσω το μεταρρυθμιστικό στοιχείο, όπως αυτός της νέας κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ. Είναι φανερό ότι αυτή επενδύει -και σωστά κάνει- στο πατριωτικό αίσθημα της ελληνικής κοινωνίας. Οι συμβολικές κινήσεις των πρώτων εβδομάδων της διαπραγμάτευσης είχαν σκοπό να αναπτερώσουν το ηθικό ενός λαού που για πέντε χρόνια η διακυβέρνηση του -άρα και ο ίδιος- τελούσε υπό ολοφάνερη κατοχή. Από την άλλη, στο επίπεδο τουλάχιστον της ηγεσίας, πέρα από την εξαφάνιση της γραβάτας και τους πολιτικούς όρκους, δεν υπάρχουν δείγματα γραφής για το ξεπέρασμα του μεταπολιτευτικού μοντέλου διοίκησης, όπου κράτος και κόμμα είναι ζευγαρωμένα, όπου οι εξαγγελίες προηγούνται της σκέψης για το πώς αυτές θα εφαρμοσθούν, όπου οι εντυπώσεις ιεραρχούνται ψηλότερα από το αποτέλεσμα, κλπ. Ακόμα χειρότερα, σε επίπεδο εξαγγελιών, και μόνο εξαγγελιών -αφού οι προηγούμενοι δεν κάνανε τίποτα- υπάρχει η αίσθηση της αντι-μεταρρύθμισης.

Στην άλλη άκρη υπάρχει ένας λόγος “μεταρρυθμιστικός” που ωστόσο, αφήνει την διάσταση του πατριωτισμού αρκετά πίσω, όπως αυτός του ΠΟΤΑΜΙου4. Θέματα όπως η μεταρρύθμιση του κράτους, η απελευθέρωση της υγιούς επιχειρηματικότητας, η εξυγίανση της πολιτικής ζωής, κλπ. φαίνεται να είναι ψηλά στην ατζέντα. Αυτά στο προσκήνιο, γιατί στο παρασκήνιο, φανερά ή λιγότερο φανερά, διακηρύσσεται πως η δανειακή σύμβαση ήταν η μόνη λύση για την χώρα και το πως η κοινωνία μας, εκτός από το ότι άξιζε ότι έπαθε θα πρέπει να ευχαριστεί τους καλούς Ευρωπαίους που προσέτρεξαν για να την σώσουν. Ομολογείται ότι το “μνημόνιο” ήταν το μόνο σχέδιο που υπήρχε και για αυτό και καλά κάναμε που το υιοθετήσαμε, ενώ για το ότι τελικά μετά από πέντε χρόνια είμαστε σχεδόν εκεί από όπου ξεκινήσαμε, το φταίξιμο ήταν ολοκληρωτικά δικό μας. Το γεγονός πως επρόκειτο για ένα μνημόνιο κατοχής και υποδούλωσης, δεν φαίνεται να συνιστά για αυτούς λόγο απόρριψης. Η πιθανότητα οι Ευρωπαίοι να κοιτάνε τα συμφέροντα τους και να προσπαθούν να εκμεταλλευτούν την αδυναμία μας, δεν τους περνάει από το μυαλό. Σε κάθε περίπτωση στο είδος αυτού του δημόσιου λόγου, αν και μπορεί να γίνεται επίκληση στον “πατριωτισμό”, αυτός έπεται των αλλαγών που πρέπει να γίνουν και δεν φαίνεται να συνιστά κρίσιμο στοιχείο τους.

Υπάρχει το επιχείρημα, ότι στην κατάσταση που έχει περιέλθει η χώρα, υπάρχει απόλυτη ταύτιση μεταξύ  “μεταρρυθμιστικού” και “πατριωτικού” λόγου και ότι όποιος παράγει τον πρώτο,  αυτός εντάσσεται αυτόματα και στην δεύτερη κατηγορία. Είναι όμως έτσι; Ότι είναι μεταρρυθμιστικό, είναι και πατριωτικό ; Σε καμία περίπτωση ! Όταν ο μεταρρυθμιστικός λόγος αφορμάται από την αντίληψη -συνειδητή ή ασυνείδητη- πως έχουμε να κάνουμε με έναν λαό κατώτερο και υπανάπτυκτο, χρήζοντα εισαγωγής σε αναμορφωτήριο, αυτός ο λόγος δεν μπορεί να είναι πατριωτικός. Εξ ορισμού είναι λόγος μη-πατριωτικός γιατί αποσκοπεί στην ξεθεμελίωση των χαρακτηριστικών και της ιδιοπροσωπίας του λαού της εκάστοτε πατρίδας.

Φυσικά δεν συμπεριλαμβάνω στην παραπάνω κατηγορία τον δημόσιο λόγο που στόχο έχει να περιορίσει ή να και εξαφανίσει αρνητικές εκφάνσεις και χαρακτηριστικά του λαού μας και αφορμάται από αγάπη και περηφάνεια για αυτόν. Να παρατηρήσω ωστόσο ότι αυτή η κατηγορία ταυτόχρονου “μεταρρυθμιστικού-πατριωτικού” λόγου, σε αντίθεση με τον προηγούμενο, έχει τις εξής ποιοτικές διαφορές: Εστιάζει, αν όχι κύρια, ισόποσα στις αρετές και τα χαρίσματα του λαού και της κοινωνίας και τα χρησιμοποιεί σαν μοχλό για να επέλθει πραγματική αλλαγή. Στηρίζεται στο γεγονός πώς το εκάστοτε άτομο έχει μία οργανική σχέση με την πατρίδα του και πώς η εν δυνάμει επιτυχία ή η αποτυχία αυτής μπορεί να το κινητοποιήσει ώστε να υπερβεί ατομικούς του περιορισμούς. Τέλος αυτού του είδους το μεταρρυθμιστικό εγχείρημα, όντας μια ενδογενής διαδικασία, περιέχει “έξυπνες” λύσεις, σε αντιδιαστολή με τις κονσερβοποιημένες συνταγές παντώς καιρού που κομίζουν συνήθως οι ξένοι ή αποξενωμένοι μεταρρυθμιστές.

Η κύρια όμως ένσταση στον μη-πατριωτικό μεταρρυθμιστικό λόγο είναι ότι έχει ελάχιστες πιθανότητες να κινητοποιήσει την κοινωνία και κατ’ επέκταση να προκαλέσει τις επαγγελόμενες μεταρρυθμίσεις. Η μεταρρύθμιση ενός ανθρώπινου συστήματος (π.χ. του κράτους) ή μίας κοινωνίας είναι μία διαδικασία που είναι πρακτικά αδύνατο να υλοποιηθεί χωρίς την θέληση και την  συμμετοχή τουλάχιστον μίας κρίσιμης μάζας από αυτή. Ο μεταρρυθμιστικός λόγος που εκπορεύεται από κάποιον που στην θέση του έλληνα δημοσίου υπαλλήλου ονειρεύεται να είχε έναν γερμανό ή έναν κινέζο, είναι αδύνατο να περιέχει αυτά τα στοιχεία τα οποία θα συγκινήσουν και θα προκαλέσουν την ατομική υπέρβαση και την συμμετοχή στο εγχείρημα. Και χωρίς αυτή την συμμετοχή αυτών που τελικά αποτελούν το σύστημα, τίποτα ή πολύ λίγα θα αλλάξουν.

Από την άλλη ο δημόσιος λόγος ο οποίος παραγνωρίζει ότι η Ελληνική κοινωνία, η πατρίδα μας, έχει φτάσει σε σημείο παρακμής, όπου απαιτείται άμεση αλλαγή πορείας σε όλα τα επίπεδα, ακόμα και αν έχει στον πυρήνα του το πρόταγμα του πατριωτισμού, στο οριακό σημείο στο οποίο βρισκόμαστε είναι επικίνδυνος. Η πίστη στην δύναμη του πατριωτισμού οφείλει να συμβαδίζει με μία ορθολογική σύλληψη της γενικότερης πραγματικότητας -εσωτερικής και εξωτερικής- μέσα στην οποία βαδίζει η χώρα μας. Αλλιώς, έτσι όπως η δύναμη μίας γροθιάς, αν η κατεύθυνση δεν είναι σωστή  μπορεί να βλάψει το χέρι, η πατρίδα μας κινδυνεύει να βρεθεί στο κενό, με δύναμη μεν, αλλά στο κενό.

Η εκφορά “πατριωτικού” λόγου, χωρίς καμία άλλη προϋπόθεση, δεν είναι ικανή συνθήκη για να ξεφύγει η χώρα από το τέλμα -πόσο μάλλον όταν αυτός έχει βαθύτατα αντιμεταρρυθμιστικά χαρακτηριστικά . Αν ο πατριωτισμός της ελληνικής κοινωνίας δίνει την δύναμη, ο μεταρρυθμιστικός λόγος να δίνει την σωστή κατεύθυνση, πράγμα όχι αυτονόητο. Η μόνη περίπτωση να μπορούν να συνδυαστούν με  τρόπο οργανικό “πατριωτισμός” και “μεταρρυθμιστικός” λόγος, για το καλό της χώρας, είναι αν ο τελευταίος είναι σάρκα από την σάρκα μας. Να έχει προέλθει εκ των έσω. Αυτό φυσικά δεν αποκλείει ότι μπορούμε να παίρνουμε ιδέες από άλλες πατρίδες και λαούς. Ούτε ευρω-λιγουρηδες, ούτε όμως και ευρω-φοβικοί. Όπως και οι Ευρωπαίοι χρησιμοποίησαν ιδέες και πολιτισμικά στοιχεία της αρχαίας Ελλάδας για να κάνουν βήματα μπροστά, έτσι και εμείς είναι θεμιτό να κάνουμε το ίδιο. Δεν είναι ντροπή να ζηλεύουμε την πολεοδομία μίας ευρωπαϊκής πόλης ή το πώς δεν νοείται φακελάκι σε μία δημόσια υπηρεσία κλπ. Στόχους μπορούμε να δανειστούμε άφοβα, ωστόσο οι απόφάσεις για το τι, πόσο, πότε και πώς μπορεί να εφαρμοσθεί (παράλληλα φυσικά με τις ιδιαίτερες μας στοχεύσεις) δεν μπορεί να δοθεί εργολαβία έξω.

Η λύση είναι ένα κάλεσμα που θα προτάσσει το στοιχείο της “μεταρρύθμισης” και το στοιχείο του “πατριωτισμού”, ταυτόχρονα και παράλληλα, με τρόπο όπου το ένα θα άρρηκτα συνδεδεμένο με το άλλο. Να είμαστε περήφανοι για την υπόσταση μας και αυτό να είναι ο οδηγός για το ξεπέρασμα των παθογενειών του παρελθόντος μας. Μεταφέροντας την κουβέντα στο κλίμα των ημερών θα έλεγα το εξής: Το κύμα περηφάνιας και αξιοπρέπειας που ξεσήκωσε η κίνηση της νέας κυβέρνησης να διώξει σχεδόν κλοτσηδόν την τρόικα την πρώτη εβδομάδα θα έπρεπε να διοχετευθεί αμέσως σε ένα κανάλι αλλαγής. Αυτός ο σχεδόν “οπαδικός” ενθουσιασμός θα έπρεπε άμεσα να αντιμετωπίσει το λογικό ερώτημα: Πώς κρατάμε μακρυά από την πατρίδα μας την κάθε τρόικα ;  Μόνος τρόπος τα βήματα μπροστά. Μόνος τρόπος να θυσιάσουμε τις παρασιτικές μας συνήθειες. Δυστυχώς τέτοιος “πατριωτικός-μεταρρυθμιστικός” λόγος δεν υπάρχει στον πολιτικό ορίζοντα, και έτσι μείναμε είτε με την νέα κυβέρνηση, η οποία στο τέλος θα πρέπει να αντιμετωπίσει τις συνέπειες μίας πραγματικότητα που δεν επιθυμεί να αλλάξει, είτε με αντιπολιτευόμενες δυνάμεις, που χλευάζοντας το πατριωτικό αίσθημα και αδυνατώντας να αντιληφθεί την δυναμική του, προτρέπει να μην χτυπάμε το χέρι που μας ταΐζει, λες και είμαστε σκύλοι και όχι λαός με ιστορία.

Advertisements

Written by kremmydasd

Μαρτίου 10, 2015 at 10:54 πμ

Αναρτήθηκε στις Uncategorized